ท่ามกลางวิกฤตพลังงาน นายกสมาคมนักเรียนเก่าไทย-อิหร่าน ออกมาระบุว่าทางการอิหร่านพร้อมยื่นมือช่วยไทย ชี้เป็นจังหวะที่ต้องรักษาสมดุลขั้วอำนาจใหม่ อย่างไรก็ตาม นักวิชาการเตือนรัฐบาลต้องคิดหนัก เพราะยังมี 3 'โจทย์หิน' รออยู่ โดยเฉพาะความเสี่ยงขั้นสุดจากการถูกสหรัฐฯ คว่ำบาตร ไทยจะรับมือกับสมการนี้อย่างไร
ท่ามกลางวิกฤตการณ์พลังงานโลกที่ทวีความรุนแรง ดร.เลอพงษ์ ซาร์ยีด นายกสมาคมนักเรียนเก่าไทย-อิหร่าน ได้ออกมาเปิดเผยผ่านการไลฟ์สด ส่งสารตรงถึงนายอนุทิน ชาญวีรกูล นายกรัฐมนตรี ระบุว่า ผู้มีอำนาจระดับสูงของทางการอิหร่านได้ยื่นมือเสนอความช่วยเหลือประเทศไทย ด้วยการขายน้ำมันดิบในราคาที่ต่ำกว่าตลาดโลก เพื่อบรรเทาผลกระทบจากปัญหาน้ำมันขาดแคลนและราคาที่พุ่งสูงขึ้นอันเป็นผลมาจากสถานการณ์ความตึงเครียดในตะวันออกกลาง
ดร.เลอพงษ์ เปิดเผยว่า ข้อเสนอดังกล่าวเป็นผลจากการประสานงานและสายสัมพันธ์อันดีระหว่างสมาคมฯ กับทางการอิหร่าน โดยหน่วยงานที่เสนอความช่วยเหลือในครั้งนี้ เป็นหน่วยงานเดียวกับที่มีบทบาทสำคัญในการช่วยเหลือปล่อยเรือของไทยให้ผ่านช่องแคบฮอร์มุซได้อย่างปลอดภัย พร้อมระบุข้อมูลเพิ่มเติมว่า ปัจจุบันราคาน้ำมันเบนซินภายในประเทศอิหร่านมีราคาที่ถูกมากเพียงประมาณ 0.3 สตางค์ต่อลิตรเท่านั้น
"นี่คือโอกาสสำคัญที่รัฐบาลควรพิจารณาเพื่อประโยชน์ของปากท้องประชาชน"
ดร.เลอพงษ์กล่าว พร้อมย้ำว่าที่ผ่านมาอิหร่านเคยเสนอความช่วยเหลือในลักษณะนี้มาแล้วหลายครั้ง แต่ไทยมีความกังวลเรื่องดุลการค้าและแรงกดดันจากสหรัฐอเมริกา อย่างไรก็ตาม ในปัจจุบันโครงสร้างขั้วอำนาจโลกได้เปลี่ยนแปลงไปแล้ว การดำเนินนโยบายต่างประเทศของไทยจึงควรรักษาสมดุลกับขั้วอำนาจใหม่ และพิจารณาเปิดการเจรจาระดับรัฐต่อรัฐ (G2G) อย่างจริงจัง
แม้ข้อเสนอดังกล่าวจะเป็นทางเลือกที่น่าสนใจในการลดต้นทุนพลังงานมหาศาล แต่กูรูด้านเศรษฐกิจและนโยบายต่างประเทศได้ประเมินว่า รัฐบาลไทยยังคงต้องเผชิญกับความท้าทายและข้อจำกัดสำคัญ 3 ประการ ได้แก่
• ความเสี่ยงจากการคว่ำบาตรของสหรัฐฯ การตัดสินใจซื้อน้ำมันโดยตรงจากอิหร่าน อาจทำให้ประเทศไทยสุ่มเสี่ยงต่อการเผชิญมาตรการคว่ำบาตรลำดับรอง (Secondary Sanctions) ซึ่งจะส่งผลกระทบอย่างรุนแรงต่อระบบธนาคารและการค้าระหว่างประเทศของไทย
• อุปสรรคด้านระบบการชำระเงิน เนื่องจากปัจจุบันอิหร่านถูกตัดออกจากระบบการโอนเงินข้ามประเทศ (SWIFT) การชำระค่าน้ำมันจึงไม่สามารถทำได้ตามปกติ และต้องอาศัยวิธีการชำระเงินรูปแบบพิเศษ เช่น การแลกเปลี่ยนสินค้า (Barter Trade) หรือการใช้สกุลเงินท้องถิ่น ซึ่งมีความซับซ้อน
• ความตึงเครียดในภูมิภาคตะวันออกกลาง สถานการณ์ความมั่นคงในพื้นที่ยังคงมีความเปราะบาง โดยล่าสุดเพิ่งเกิดประเด็นเรือบรรทุกสินค้าของไทย "มยุรีนารี" ถูกโจมตีในพื้นที่ใกล้เคียง ทำให้การเจรจาและการดำเนินความสัมพันธ์ทางการทูตต้องดำเนินไปอย่างระมัดระวังขั้นสูงสุด
จนถึงขณะนี้ ทางฝั่งรัฐบาลนำโดยนายอนุทิน ชาญวีรกูล ยังไม่มีการออกมาแถลงตอบรับหรือปฏิเสธข้อเสนอดังกล่าวจากทางการอิหร่านอย่างเป็นทางการ โดยปัจจุบันภาครัฐยังคงมุ่งเน้นการแก้ปัญหาด้วยมาตรการภายในประเทศเป็นหลัก เช่น การนำงบประมาณมาตรึงราคาดีเซลเพื่อบรรเทาภาระประชาชน และการขอความร่วมมือให้ทุกภาคส่วนช่วยกันประหยัดพลังงาน