เอเอฟพี - อเมริกาและอิหร่านต่างอวดอ้างชัยชนะหลังประกาศข้อตกลงหยุดยิง 2 สัปดาห์ ก่อนถึงเส้นตายของทรัมป์แค่ชั่วโมงเดียวเมื่อคืนวันอังคาร (7 เม.ย.) พร้อมนัดหมายเปิดเจรจาในวันศุกร์ (10) ที่อิสลามาบัด ในปากีสถาน โดยเตหะรานยื่นเงื่อนไข 10 ข้อที่รวมถึงการเปิดช่องแคบฮอร์มุซ หากอเมริกาและอิสราเอลรักษาสัญญาในการหยุดยิง และทรัมป์แย้มข้อเสนอของเตหะรานเป็นไปได้ อย่างไรก็ตาม อิสราเอลยังคงโจมตีเลบานอนไม่พักโดยอ้างว่า ไม่ครอบคลุมในข้อตกลง
แม้นานาชาติต่างยินดีกับข่าวนี้ แต่แอนโตนิโอ กูเตอร์เรส เลขาธิการสหประชาชาติ (ยูเอ็น) เรียกร้องทุกฝ่ายดำเนินการเพื่อปูทางสู่สันติภาพที่ยั่งยืนและครอบคลุม
ความเปราะบางของข้อตกลงหยุดยิงได้รับการตอกย้ำจากเสียงระเบิดที่ดังกึกก้องตั้งแต่เช้าวันพุธ (8 เม.ย.) ที่เมืองมานามา ซึ่งบาห์เรนกล่าวหาว่า เป็นฝีมืออิหร่าน
ทั้งเตหะรานและวอชิงตันต่างอ้างว่า เป็นผู้ชนะในสงครามที่ยืดเยื้อมากว่าเดือน โดยประธานาธิบดีโดนัลด์ ทรัมป์ ให้สัมภาษณ์กับเอเอฟพีว่า ข้อตกลงหยุดยิงเป็นชัยชนะอย่างสมบูรณ์และเด็ดขาดของอเมริกา
อิหร่านประกาศชัยชนะยิ่งใหญ่เช่นเดียวกัน โดยสภาความมั่นคงแห่งชาติสูงสุดแถลงว่า ศัตรูเผชิญความพ่ายแพ้ย่อยยับครั้งประวัติศาสตร์อย่างไม่อาจปฏิเสธได้ในการก่ออาชญากรรมสงครามผิดกฎหมายต่ออิหร่าน และสำทับว่า เตหะรานตกลงเจรจากับวอชิงตันซึ่งจะเริ่มต้นขึ้นในวันศุกร์ที่ปากีสถานเพื่อหาทางยุติความขัดแย้ง
ทางด้านทำเนียบขาวระบุว่า อิสราเอลตกลงหยุดยิงเช่นเดียวกัน ทว่า นายกรัฐมนตรีเบนจามิน เนทันยาฮู ยืนกรานว่า ข้อตกลงดังกล่าวไม่ครอบคลุมเลบานอน และในวันพุธ กองทัพอิสราเอลยังคงเดินหน้าทำสงครามกับกลุ่มฮิซบอลเลาะห์ที่ได้รับการสนับสนุนจากอิหร่านต่อไป โดยประกาศเตือนให้ประชาชนในตึกหลังหนึ่งใกล้เมืองไทร์ทางใต้อพยพ
ทั้งนี้ อิสราเอลยุยงให้ทรัมป์เปิดสงครามกับอิหร่าน และการโจมตีระลอกแรกๆ เมื่อวันที่ 28 ก.พ. ทำให้อยาตอลลาห์ อาลี คอเมเนอี ผู้นำสูงสุดของเตหะรานเสียชีวิต
ข้อตกลงสันติภาพจะทำให้รัฐบาลอิหร่านยังคงสถานะเดิม แม้อเมริกาและอิสราเอลต้องการโค่นล้ม ทั้งคู่ยังอ้างว่า การโจมตีมีเป้าหมายเพื่อลดทอนแสนยานุภาพทางทหารของเตหะราน
ทรัมป์เผยว่า ได้คุยกับผู้นำปากีสถานที่ขอให้ตนระงับการโจมตีอิหร่านเมื่อคืนวันอังคาร เขายังให้สัมภาษณ์กับเอเอฟพีในเวลาต่อมาว่า จีนน่าจะช่วยพูดให้เตหะรานยอมเจรจา
ผู้นำสหรัฐฯ โพสต์บนทรูธโซเชียลว่า สืบเนื่องจากอิหร่านตกลงเปิดช่องแคบฮอร์มุซอย่างสมบูรณ์และปลอดภัยทันที ตนจึงตกลงระงับการทิ้งระเบิดและโจมตีอิหร่านเป็นเวลา 2 สัปดาห์
ก่อนหน้านั้น ทรัมป์ขีดเส้นตายให้อิหร่านเปิดช่องแคบฮอร์มุซภายในเวลา 20.00 น. วันอังคารตามเวลาวอชิงตัน หรือ 3.30 น.วันพุธในอิหร่าน
อับบาส อารักชี รัฐมนตรีต่างประเทศอิหร่าน ยืนยันว่า จะอนุญาตให้เรือเดินทางอย่างปลอดภัยผ่านช่องแคบฮอร์มุซในช่วง 2 สัปดาห์ หากอเมริกาและอิสราเอลหยุดโจมตีอิหร่าน ต่อมาในวันพุธ ทรัมป์โพสต์อีกครั้งว่า อเมริกาจะช่วยระบายเรือที่ค้างอยู่ในช่องแคบฮอร์มุซ
ราคาน้ำมันลดลงกว่า 17% หลังการประกาศข้อตกลงหยุดยิง ขณะที่ราคาก๊าซธรรมชาติในยุโรปลดลง 20% และราคาหุ้นในตลาดเอเชียดีดขึ้นระหว่างการซื้อขายช่วงเช้าวันพุธ
ทรัมป์บอกว่า อเมริกาคืบหน้าอย่างมากในการเจรจาข้อตกลงระยะยาวกับอิหร่าน และเสริมว่า แผนการ 10 ข้อที่เตหะรานเสนอมามีความเป็นไปได้
อย่างไรก็ดี แผนการดังกล่าวที่อิหร่านนำออกเผยแพร่ยังคงจุดยืนแข็งกร้าวขั้นสุดที่รวมถึงอเมริกาต้องยกเลิกมาตรการแซงก์ชันที่บังคับใช้มานาน รับประกัน “อำนาจการควบคุม” ช่องแคบฮอร์มุซของอิหร่าน และถอนทหารอเมริกันออกจากตะวันออกกลาง และที่สำคัญคือ วอชิงตันต้องยอมรับโครงการเพิ่มสมรรถนะยูเรเนียมของเตหะราน
ก่อนหน้านี้ ทรัมป์กล่าวหาว่า อิหร่านใกล้สร้างระเบิดปรมาณู ขณะที่หน่วยงานติดตามตรวจสอบด้านนิวเคลียร์ของยูเอ็นและผู้สังเกตการณ์ส่วนใหญ่ต่างไม่เห็นด้วย
ทรัมป์ยังยืนยันว่า วัสดุนิวเคลียร์ทั้งหมดต้องบรรจุอยู่ในข้อตกลงสันติภาพ แต่ไม่ได้ระบุเฉพาะเจาะจงว่า จะทำอย่างไรกับยูเรเนียมของอิหร่าน
นอกจากนั้น ผู้นำสหรัฐฯ ยังไม่ยอมบอกว่า จะกลับไปยังคำขู่เดิมในการทำลายโรงงานไฟฟ้าและสะพานทุกแห่ง และทำลายอารยธรรมทั้งหมดในอิหร่านให้ย่อยยับหรือไม่ หากข้อตกลงล้มเหลว
อเมริกาและอิสราเอลโจมตีโครงสร้างพื้นฐานสำคัญของอิหร่านก่อนถึงเส้นตายคืนวันอังคาร โดยเนทันยาฮูอ้างว่า โจมตีทางรถไฟและสะพานที่กองกำลังพิทักษ์การปฏิวัติอิสลาม (IRGC) ของอิหร่านใช้
ตลอดหลายสัปดาห์ที่ผ่านมา อิหร่านล้างแค้นด้วยการส่งโดรนและขีปนาวุธถล่มประเทศในอ่าวอาหรับที่เป็นฮับให้กองทัพอเมริกา สร้างความสั่นสะเทือนอย่างรุนแรงต่อชื่อเสียงที่ได้มาอย่างยากลำบากในการเป็นดินแดนที่ปลอดภัยและมีเสถียรภาพของภูมิภาคดังกล่าว
ในวันพุธ สหรัฐอาหรับเอมิเรตส์ที่รับเคราะห์จากการโจมตีของอิหร่าน ออกมาประกาศชัยชนะจากข้อตกลงหยุดยิงนี้เช่นเดียวกัน
อย่างไรก็ตาม ความสนใจของทั่วโลกขณะนี้พุ่งเป้าไปที่ความจำเป็นในการผลักดันให้ข้อตกลงหยุดยิงกลายเป็นข้อตกลงสันติภาพที่เป็นไปได้จริง
โอมาน ซึ่งเป็นตัวกลางการเจรจาระหว่างวอชิงตันและเตหะรานที่สะดุดลงหลังจากอเมริกาและอิสราเอลรวมหัวโจมตีอิหร่านนั้น ย้ำความสำคัญของการระดมความพยายามเพื่อหาวิธีแก้ไขต้นเหตุของวิกฤตการณ์ครั้งนี้
ขณะที่นายกรัฐมนตรีเคียร์ สตาร์เมอร์ของอังกฤษ ประกาศเยือนอ่าวเปอร์เซียทันทีเพื่อทำทุกทางที่ทำได้ในการสนับสนุนและรักษาข้อตกลงหยุดยิง ผลักดันสู่ข้อตกลงถาวร และการเปิดช่องแคบฮอร์มุซ