ราชบุรี - ชาวบ้านหมู่ 8 ต.บางแพ ร่วมสืบสานการละเล่น “ผีลอบ” ประเพณีโบราณกว่า 100 ปี ผสมความเชื่อวิญญาณบรรพบุรุษกับเครื่องมือพื้นบ้าน สร้างความสามัคคีช่วงสงกรานต์ หวังต่อยอดสู่ Soft Power ดึงนักท่องเที่ยวเรียนรู้วัฒนธรรมท้องถิ่น
ผู้สื่อข่าวรายงานว่า ในช่วงเทศกาลสงกรานต์ ชาวบ้านไผ่แบ้ หมู่ 8 ตำบลบางแพ อำเภอบางแพ จังหวัดราชบุรี ร่วมกันอนุรักษ์ “การเล่นผีลอบ” ประเพณีพื้นบ้านเก่าแก่ของชาวไทยเชื้อสายเขมรที่สืบทอดยาวนานนับร้อยปี เพื่อให้ลูกหลานได้กลับมารวมตัวทำกิจกรรมร่วมกัน สร้างความสามัคคีในชุมชน พร้อมจัดพิธีรดน้ำดำหัวผู้สูงอายุ และการแข่งขันชักเย่อ ชาย 10 คน หญิง 20 คน โดยมี นายสุทิน ประเสริฐศักดิ์ นายอำเภอบางแพ เข้าร่วมกิจกรรมอย่างสนุกสนาน
ต่อมา นายสุทิน ประเสริฐศักดิ์ พร้อมด้วย จ.อ.อภิชาย ปานแพ นายกเทศมนตรีตำบลบางแพ และสมาชิกสภาเทศบาลในพื้นที่ เข้าร่วมงาน โดยมี นายอรรถพล สืบนุช ผู้ใหญ่บ้านหมู่ 8 ให้การต้อนรับอย่างอบอุ่น
สำหรับ “ผีลอบ” เป็นการละเล่นที่ผสมผสานความเชื่อเรื่องวิญญาณบรรพบุรุษเข้ากับอุปกรณ์พื้นบ้าน ได้แก่ “ลอบดักปลา” และ “ไม้สาแหรกคานหาบ” ซึ่งตามความเชื่อต้องเป็นของหญิงม่าย จึงจะช่วยนำสิ่งมงคลมาปกปักรักษาลูกหลาน ถือเป็นเอกลักษณ์เฉพาะแห่งเดียวในประเทศไทย
ก่อนเริ่มพิธี ผู้อาวุโสจะทำพิธีขอขมาศาลหลวงปู่หรือสิ่งศักดิ์สิทธิ์ประจำหมู่บ้าน จากนั้นนำผ้าขาวม้ามาพันลอบ คลุมสาแหรก และจุดเทียนเชิญวิญญาณเข้าร่วมพิธี ชาวบ้านจะนั่งล้อมวง ร้องเพลงพื้นบ้านและปรบมือตามจังหวะ จนเกิดภาวะ “ผีเข้า” ตามความเชื่อ โดยผู้ร่วมพิธีจะเป็นผู้ชายเท่านั้น เพราะเชื่อว่าผีอาจเข้าสิงอย่างรุนแรง
เมื่อเสียงเพลงดังต่อเนื่อง ลอบจะเริ่มเคลื่อนไหว ผู้ร่วมพิธีบางคนแสดงอาการคล้ายถูกสิง พุ่งเข้ากอดลอบและกลิ้งไปกับพื้น สร้างความตื่นเต้นให้ผู้ชม แม้บางรายอาจได้รับบาดเจ็บเล็กน้อย แต่หลังเสร็จพิธีมักไม่รู้ตัวว่าตนเองทำอะไรลงไป นอกจากความอ่อนล้า
ประเพณีผีลอบจึงไม่เพียงเป็นการละเล่นช่วงสงกรานต์ แต่ยังสะท้อนความเชื่อ วิถีชีวิต และความผูกพันของคนในชุมชน ที่ร่วมกันสืบสานมรดกวัฒนธรรมให้คงอยู่ต่อไป
นายสุทิน ประเสริฐศักดิ์ นายอำเภอบางแพ กล่าวว่า ประเพณีดังกล่าวเป็นความเชื่อที่สืบทอดในหมู่บ้านไผ่แบ้ และต้องการรักษาไว้ให้คนรุ่นหลังได้เรียนรู้ ปัจจุบันยังอยู่ในระดับหมู่บ้าน แต่เริ่มมีผู้สนใจจากพื้นที่ใกล้เคียงและคนนอกพื้นที่เข้ามาชมจำนวนมาก เชื่อว่าจะช่วยให้หมู่บ้านไผ่แบ้และอำเภอบางแพเป็นที่รู้จักมากขึ้น
ทั้งนี้ ในอนาคตอาจผลักดันเป็นงานประเพณีทางวัฒนธรรม เพื่อให้คนทั่วไปเข้ามาศึกษาและร่วมกิจกรรม พร้อมย้ำเรื่องความปลอดภัย โดยมีการจำกัดพื้นที่เล่น มีทีมดูแล และเตรียมพร้อมส่งโรงพยาบาลหากเกิดเหตุฉุกเฉิน แม้ที่ผ่านมาไม่เคยเกิดเหตุร้ายแรง
ด้าน นายอรรถพล สืบนุช ผู้ใหญ่บ้านหมู่ 8 ระบุว่า ผีลอบเป็นประเพณีเก่าแก่ที่ไม่สามารถระบุจุดเริ่มต้นได้ ชาวบ้านสมัยก่อนรวมตัวกันเล่นเพื่อสร้างความสามัคคีหลังเสร็จจากการทำนา พร้อมย้ำว่าต้องใช้ “ลอบ” โดยเฉพาะ และเพลงที่ร้องมีรากมาจากภาษาเขมรที่แปลเป็นไทยแล้ว อยากให้คนรุ่นใหม่หันกลับมามองรากเหง้าและช่วยกันสืบสาน ไม่ให้ประเพณีนี้สูญหายไป
ขณะที่ นายอนุพงษ์ ชุนเกษา ผู้ร่วมเล่นผีลอบ เล่าว่า เล่นเป็นครั้งที่สอง รู้สึกเหลือเชื่อเหมือนถูกดึงดูดให้กลิ้งไปเอง แม้รู้สึกตัวแต่ควบคุมการหยุดไม่ได้ พร้อมชวนผู้ที่ไม่เชื่อมาลองสัมผัสด้วยตัวเอง ซึ่งจัดขึ้นเป็นประจำทุกปีในช่วงสงกรานต์
ประเพณี “ผีลอบ” จึงกลายเป็นอัตลักษณ์สำคัญของบ้านไผ่แบ้ ที่ชาวบ้านหวังพัฒนาให้เป็น Soft Power ด้านวัฒนธรรม สร้างการรับรู้และการท่องเที่ยวเชิงวิถีชุมชนในอนาคต.
