มหาดไทย ผุด 4 แนวทาง จ่อไฟเขียว ผู้ประกอบการ “โรงไฟฟ้าขยะชีวมวลชุมชน” ทั่วประเทศ ไปต่อ หลังบังคับใช้ พ.ร.บ.ยกเลิกประกาศ คสช./หัวหน้า คสช. บางฉบับ ที่หมดความจำเป็น และไม่เหมาะสมกับกาลปัจจุบัน ตามคำสั่ง 4/2559 เหตุมี อปท. ขอหารือประเด็น “ผังเมืองรวม” กรณีในพื้นที่มีโรงไฟฟ้ากำลังการผลิต ตั้งแต่ 1,000 กิโลวัตต์ หรือ 1 เมกะวัตต์ขึ้นไป อยู่ในที่ดินประเภทอนุรักษ์ชนบทและเกษตรกรรม ส่วนโรงไฟฟ้าที่ดำเนินการอยู่ ให้ได้รับการยกเว้นต่อไป และให้ใช้กฎหมายท้องถิ่นอนุญาต
วันนี้ (22 เม.ย.) มีรายงานจากกระทรวงมหาดไทย เปิดเผยว่า เมื่อเร็วๆ นี้ กรมส่งเสริมการปกครองท้องถิ่น และ กรมโยธาธิการและผังเมือง เวียนหนังสือแจ้ง ผู้ว่าราชการจังหวัด ทั่วประเทศ และองค์กรปกครองส่วนท้องถิ่น (อปท.)
หลังจาก พบว่า อปท.ที่มีแผนงาน “โครงการกำจัดขยะเพื่อผลิตกระแสไฟฟ้า” ของ อปท. ที่ตั้งอยู่ในที่ดินประเภทอนุรักษ์ชนบทและเกษตรกรรม (สีเขียวมีกรอบและเส้นทแยงสีเขียว)
เป็น ผู้ประกอบกิจการโรงไฟฟ้า (โรงงานลำดับที่ 88 และ 105) ตามกฎกระทรวง (พ.ศ. 2535) ออกตามความในพระราชบัญญัติโรงงาน พ.ศ. 2535
หรือ โรงงานที่มีกำลังการผลิตพลังงานไฟฟ้า (รวมพลังงานความร้อน) ตั้งแต่ 1,000 กิโลวัตต์ หรือ 1 เมกะวัตต์ขึ้นไป โดยต้องได้รับใบอนุญาตประกอบกิจการโรงงาน (รง.4) จากกรมโรงงานอุตสาหกรรม และต้องได้รับอนุญาตจากคณะกรรมการกำกับกิจการพลังงาน (กกพ.)
ได้หารือเพื่อดำเนิน กรณีมีพระราชบัญญัติ (พ.ร.บ.) ยกเลิกประกาศคณะรักษาความสงบแห่งชาติ (คสช.) คำสั่ง คสช และคำสั่งหัวหน้า คสช. บางฉบับ ที่หมดความจำเป็น
และไม่เหมาะสมกับกาลปัจจุบัน พ.ศ. 2568 ตามมาตรา 4 ให้ยกเลิกคำสั่ง หัวหน้า คสช. ที่ 4/2559
เรื่อง การยกเว้นการใช้บังคับกฎกระทรวงให้ใช้บังคับผังเมืองรวมสำหรับการประกอบกิจการบางประเภท ประกาศราชกิจจานุเบกษา (20 ม.ค. 2559)
ถือเป็น “กิจการที่ได้รับการยกเว้นการใช้บังคับกฎกระทรวงให้ใช้บังคับผังเมืองรวมตามกฎหมายว่าด้วยการผังเมืองกับกรมโยธาธิการและผังเมือง”
โดยกำหนดแนวทางปฏิบัติเกี่ยวกับความพร้อมของพื้นที่ตั้งโครงการดังกล่าว ประกอบด้วย
1. เมื่อ พ.ร.บ. ยกเลิกฯ ประกาศในราชกิจจานุเบกษา ให้มีผลใช้บังคับตั้งแต่วันถัดจากวันประกาศ (ใช้บังคับ 30 ธ.ค. 2568)
มีผลให้การบังคับใช้กฎกระทรวง ให้ใช้บังคับผังเมืองรวม ที่ได้รับการยกเว้นการใช้บังคับกฎกระทรวง ให้ใช้บังคับผังเมืองรวม สำหรับการประกอบกิจการบางประเภท ตามคำสั่งหัวหน้า คสช.ย่อมสิ้นสุดลง
ดังนั้น การบังคับใช้ผังเมืองรวมจะต้องปฏิบัติตามกฎกระทรวงให้ใช้บังคับผังเมืองรวม ประกาศกระทรวงมหาดไทยให้ใช้บังคับผังเมืองรวม หรือข้อบัญญัติท้องถิ่นให้ใช้บังคับผังเมืองรวม ที่ใช้บังคับอยู่ในปัจจุบัน
2. การประกอบกิจการตาม คำสั่งหัวหน้า คสช. 4/2559 ที่ได้รับการยกเว้นการใช้บังคับกฎกระทรวงให้ใช้บังคับผังเมืองรวมตามคำสั่ง คสช. ที่ 4/2559 สำหรับการประกอบกิจการดังกล่าว
“หากยังประกอบกิจการดังกล่าวอยู่ ในวันก่อนวันที่ พ.ร.บ.ยกเลิกประกาศฯ นี้ ใช้บังคับ ก็ให้ยังคงได้รับการยกเว้นต่อไป จนกว่าจะเลิกประกอบกิจการหรือถูกเพิกถอนใบอนุญาต”
3. คำขอรับรองหรืออนุญาตใดๆ ที่ได้ยื่นไว้ตามคำสั่ง คสช. ที่ 4/2559 และยังคงอยู่ในขั้นตอนกระบวนการพิจารณาคำขอการรับรองหรืออนุญาตใดๆ ยังดำเนินการไม่เสร็จสิ้น ก็ให้เจ้าหน้าที่หน่วยงานของรัฐที่เกี่ยวข้องพิจารณาดำเนินการต่อไปได้จนกว่าจะแล้วเสร็จ
หากในระหว่างพิจารณาคำขอรับรองหรืออนุญาตใดๆ ดำเนินการยังไม่เสร็จสิ้น และได้มีการประกาศกระทรวงมหาดไทยหรือข้อบัญญัติท้องถิ่นประกาศใช้บังคับในพื้นที่ให้การพิจารณาคำขอรับรองหรืออนุญาตให้เป็นไปตามกฎหมายว่าด้วยการผังเมืองที่กำหนดขึ้นมาใหม่
4. สำหรับผู้ประกอบกิจการโรงไฟฟ้า (โรงงานลำดับที่ 88) ตามกฎกระทรวง (พ.ศ. 2535) ออกตามความในพระราชบัญญัติโรงงาน พ.ศ. 2535 ที่ได้รับยกเว้นการใช้บังคับกฎกระทรวงให้ใช้บังคับผังเมืองรวมโดยผลของคำสั่งหัวหน้า คสช. ที่ 4/2559 หากมีการต่ออายุใบอนุญาต ก็ยังคงได้รับการยกเว้นต่อไป
ดังนั้น การดำเนินโครงการกำจัดขยะเพื่อผลิตกระแสไฟฟ้าของ อปท. ซึ่งเป็นโรงงานลำดับที่ 88 และ ลำดับที่ 105 เมื่อ พ.ร.บ.ยกเลิกฯ ประกาศและมีผลใช้บังคับการใช้บังคับผังเมืองรวม จะต้องปฏิบัติตามกฎกระทรวงให้ใช้บังคับผังเมืองตามกฎหมายว่าด้วยการผังเมือง ถือเป็นแนวทางปฏิบัติต่อไป
สำหรับ คำสั่งดังกล่าว คสช. ใช้อำนาจตามมาตรา 44 ออกคำสั่งที่ 4/2559 เพื่อยกเว้นผังเมืองรวม ปลดล็อกให้สามารถตั้งโรงไฟฟ้าขยะและชีวมวลได้ ในทุกพื้นที่ทั่วประเทศ ส่งผลให้เกิดการตั้งโรงงานในพื้นที่ชุมชนหรือเกษตรกรรมโดยไม่ต้องทำตามผังเมืองเดิม ก่อให้เกิดข้อพิพาทด้านสิ่งแวดล้อมและสิทธิชุมชนจากการที่ไม่มีส่วนร่วมในการตัดสินใจ
สาระสำคัญของ ม.44 คสช. กับโรงไฟฟ้าชุมชน คำสั่งที่ 4/2559: ยกเว้นการบังคับใช้ผังเมืองรวมตามกฎหมายว่าด้วยการผังเมือง ในกิจการเกี่ยวกับการกำจัดขยะและโรงไฟฟ้าขยะ
มีเป้าหมาย เพื่อเร่งรัดให้เกิดโครงการโรงไฟฟ้าพลังงานทดแทนตามแผนพัฒนาพลังงานของประเทศ พบว่า มีผลกระทบต่อโรงไฟฟ้าขยะและชีวมวล สามารถจัดตั้งได้แม้ในพื้นที่สีเขียว (พื้นที่เกษตรกรรม) นำไปสู่ข้อร้องเรียนจากชุมชนเรื่องมลพิษและการเปลี่ยนผ่านการใช้ประโยชน์ที่ดิน
“มีการใช้อำนาจคำสั่งนี้ ในการเดินหน้าโครงการ แม้ชุมชนจะมีความเห็นค้าน มีการจับตาว่าคำสั่งนี้เอื้อประโยชน์ให้ภาคเอกชนในการจัดตั้งโรงงานได้โดยอิสระ ต่อมาเครือข่ายภาคประชาชนมีการเรียกร้องให้ยกเลิกคำสั่งดังกล่าวเพื่อปกป้องสิ่งแวดล้อมและวิถีชุมชน คำสั่งนี้ส่งผลกระทบต่อผังเมืองหลายจังหวัดทั่วประเทศที่ต้องปฏิบัติตามแผนงานของ คสช.”