เตหะรานแถลงในวันอังคาร (26 พ.ค.) ว่า วอชิงตันละเมิดข้อตกลงหยุดยิง หลังจากสหรัฐฯเข้าโจมตีบริเวณภาคใต้ของอิหร่านภายใต้ข้ออ้างว่าเป็นการป้องกันตัว ขณะที่รัฐมนตรีต่างประเทศอเมริกัน มาร์โค รูบิโอ ระบุว่า ข้อตกลงที่กำลังเจรจากันอยู่เพื่อยุติการสู้รบขัดแย้งคราวนี้ อาจจะต้อง “ใช้เวลาอีก 2-3 วัน ด้านกองกำลังพิทักษ์การปฏิวัติอิสลามประกาศสงวนสิทธิ์ในการตอบโต้ และผู้นำสูงสุดอิหร่านลั่นประเทศในอ่าวเปอร์เซียจะไม่เป็นโล่ป้องกันฐานทัพอเมริกาอีกต่อไป
คำแถลงของกระทรวงการต่างประเทศอิหร่านกล่าวว่า สหรัฐฯได้โจมตีใส่จังหวัดฮอร์มอซกาน ทางภาคใต้ของสาธารณรัฐอิสลามแห่งนี้ ซึ่งสื่อมวลชนอิหร่านรายงานว่าเกิดเสียงระเบิดกึกก้องหลายครั้งในตอนเช้าวันอังคาร (26) การกระทำเช่นนี้ถือเป็น “การละเมิดอย่างร้ายแรง” ต่อข้อตกลงหยุดยิงซึ่งแม้จะบอบบางแต่ก็ถือว่าได้รับการปฏิบัติตามป็นเวลาเกือบๆ 7 สัปดาห์แล้ว
ก่อนหน้านี้ ทั้งสองฝ่ายต่างระบุว่ามีความคืบหน้าในการเจรจายุติศึกซึ่งยึดเอาบันทึกความเข้าใจฉบับหนึ่งเป็นพื้นฐาน โดยหากตกลงกันได้ก็จะมีการหยุดสงคราม และเริ่มเปิดการเดินเรือผ่านช่องแคบฮอร์มุซขึ้นมาใหม่ ขณะที่ให้เวลาคณะผู้เจรจา 60 วันในการทำความตกลงพวกประเด็นปัญหาซึ่งมีความซับซ้อนยิ่งขึ้น อันรวมไปถึงเรื่องโครงการนิวเคลียร์อิหร่านด้วย
ในวันอังคาร (26) มาร์โค รูบิโอ รัฐมนตรีต่างประเทศสหรัฐฯ กล่าวถึงการโจมตีของกองทัพอเมริกาต่อเป้าหมายทางใต้ของอิหร่านที่รวมถึงเรือที่พยายามวางทุ่นระเบิดและฐานยิงขีปนาวุธว่า ช่องแคบฮอร์มุซจะต้องเปิดไม่ว่าด้วยวิธีใดก็ตาม
ภายหลังการโจมตีถล่มเป้าหมายต่างๆ ซึ่งสหรัฐฯระบุว่ามีทั้งพวกเรือที่กำลังพยายามวางทุ่นระเบิดและฐานยิงขีปนาวุธของอิหร่าน รูบิโอซึ่งกำลังปฏิบัติภารกิจอยู่ที่อินเดีย ได้กล่าวกับพวกผู้สื่อข่าวบนเครื่องบินของเขาว่า จะต้องเปิดช่องแคบฮอร์มุซขึ้นมา “ไม่ทางใดก็ทางหนึ่ง
ก่อนหน้านั้น เมื่อวันจันทร์ (25) ทอม ฮอว์กินส์ โฆษกกองบัญชาการทหารด้านกลางของกองทัพสหรัฐฯ ซึ่งมีหน้าที่รับผิดขอบภูมิภาคตะวันออกกลาง แถลงว่า สหรัฐฯต้องเข้าโจมตีเป้าหมายต่างๆ ในอิหร่านคราวนี้ เพื่อปกป้องกำลังพลจากการคุกคามของกองกำลังฝ่ายอิหร่าน
วันเดียวกันนั้น อิหร่านอ้างว่า ระบบป้องกันภัยทางอากาศใหม่ของตนได้ยิงโดรนที่มีเทคโนโลยีหลีกเร้นเรดาร์ลำหนึ่ง แต่ไม่ได้ระบุว่า โดรนดังกล่าวถูกปล่อยมาจากที่ใด
นอกจากนี้ กองกำลังพิทักษ์การปฏิบัติอิสลาม (IRGC) ยังเผยว่า ยิงโดรนอีกลำของอเมริการ่วง ตลอดจนยิงเครื่องบินขับไล่ลำหนึ่งที่พยายามรุกล้ำน่านฟ้าเหนืออ่าวเปอร์เซีย
IRGC ยังเตือนไม่ให้อเมริกาละเมิดข้อตกลงหยุดยิงที่บังคับใช้มาตั้งแต่วันที่ 8 เม.ย. และเสริมว่า กำลังพิจารณาในการใช้สิทธิ์ตอบโต้อย่างชอบธรรม
ทางด้าน อยาตอลเลาะห์ มอจตาบา คอเมเนอี ผู้นำสูงสุดของอิหร่าน ได้ออกคำแถลงเป็นลายลักษณ์อักษร ซึ่งสถานีทีวีของทางการนำออกมาเผยแพร่เมื่อวันอังคาร (26) ว่า มีเนื้อหาว่าประเทศต่างๆ ในตะวันออกกลางจะไม่เป็นโล่ป้องกันให้ฐานทัพอเมริกาอีกต่อไป
คำแถลงเนื่องในวันหยุดเทศกาลอีดิล-อัฎฮา ของคอเมเนอี ที่ไม่เคยปรากฏตัวต่อสาธารณชนนับจากรับตำแหน่งในเดือนมี.ค. สำทับว่า นอกจากฐานทัพอเมริกาจะไม่มีพื้นที่ปลอดภัยในตะวันออกกลางแล้ว อเมริกายังก้าวห่างจากสถานะเดิมออกไปเรื่อยๆ
คำแถลงนี้ออกมาขณะที่อิหร่านและอเมริกายังคงเจรจากันโดยมีปากีสถานและกาตาร์เป็นต้น เป็นคนกลาง เพื่อบรรลุข้อตกลงยุติสงครามที่สหรัฐฯกับอิสราเอลก่อขึ้นตั้งแต่วันที่ 28 ก.พ. และลุกลามไปทั่วภูมิภาค
กระทรวงการต่างประเทศอิหร่านแถลงว่า เตหะรานและวอชิงตันสามารถทำความเข้าใจกันในหลายประเด็น แต่คงยังไม่บรรลุข้อตกลงสันติภาพในเร็วๆ นี้
ทรัมป์ผลักดันข้อตกลงอับราฮัม
ที่วอชิงตัน ประธานาธิบดีโดนัลด์ ทรัมป์ โพสต์บนทรูธโซเชียลเมื่อวันจันทร์ว่า การเจรจากับอิหร่านเป็นไปด้วยดี แต่เตือนว่า ถ้าตกลงกันไม่ได้ อเมริกาพร้อมเริ่มต้นการโจมตีอีกครั้ง
นอกจากนี้ ทรัมป์ยังเรียกร้องให้ประเทศอาหรับและอิสลามที่รวมถึงซาอุดีอาระเบียลงนามข้อตกลงอับราฮัมที่จัดทำขึ้นในปี 2020 ระหว่างที่ทรัมป์รับตำแหน่งสมัยแรก และมีเป้าหมายในการสถาปนาและฟื้นฟูความสัมพันธ์ทางการทูตระหว่างประเทศเหล่านั้นกับอิสราเอล
อย่างไรก็ดี จุดยืนของซาอุดีอาระเบียคือ จะลงนามข้อตกลงดังกล่าวต่อเมื่อบรรลุข้อตกลงโรดแมปเพื่อจัดตั้งรัฐปาเลสไตน์แล้วเท่านั้น
อีกหนึ่งสัญญาณที่บ่งชี้สถานการณ์ที่ตึงเครียดยิ่งขึ้นคือ นายกรัฐมนตรีเบนจามิน เนทันยาฮู ประกาศเมื่อวันจันทร์ว่า อิสราเอลจะโจมตีกลุ่มฮิซบอลเลาะห์ในเลบานอนหนักหน่วงขึ้น และหลังจากนั้นไม่นาน กองทัพอิสราเอลแถลงว่า ได้ถล่มโครงสร้างพื้นฐานของกลุ่มติดอาวุธที่ได้รับการสนับสนุนจากอิหร่านกลุ่มนี้ในหุบเขาเบกา ทางใต้ของเลบานอนและพื้นที่อื่นๆ
ทั้งนี้แม้อิสราเอลและเลบานอนทำข้อตกลงหยุดยิงตั้งแต่กลางเดือนที่แล้ว แต่อิสราเอลยังคงโจมตีทางอากาศโดยอ้างว่า เพื่อป้องกันตนเองจากฮิซบอลเลาะห์ที่ไม่ได้เป็นส่วนหนึ่งของข้อตกลงหยุดยิง
การโจมตีของอเมริกาเกิดขึ้นขณะที่หัวหน้าทีมเจรจาและรัฐมนตรีต่างประเทศอิหร่านหารือกับนายกรัฐมนตรีกาตาร์ที่โดฮาเกี่ยวกับข้อตกลงที่อาจนำไปสู่การยุติสงคราม
เจ้าหน้าที่ที่ได้รับฟังการบรรยายสรุปเกี่ยวกับการเยือนของเจ้าหน้าที่ระดับสูงของอิหร่านเผยว่า การหารือมุ่งเน้นประเด็นช่องแคบฮอร์มุซและสต็อกยูเรเนียมเสริมสมรรถนะสูงของอิหร่าน ขณะที่ผู้ว่าการธนาคารกลางอิหร่านร่วมหารือด้วยเกี่ยวกับความเป็นไปได้ในการปล่อยเงินทุนของอิหร่านที่ถูกอายัดไว้ ซึ่งอาจเป็นส่วนหนึ่งของข้อตกลง
(ที่มา: รอยเตอร์/เอเอฟพี)