กลุ่มล้อเลียนการเมือง “พรรคแมลงสาบ” ของหนุ่มสาวอินเดีย จัดชุมนุมประท้วง

ผู้สนับสนุนหลายร้อยคนของพรรคแมลงสาบ (Cockroach Janata Party - CJP) ซึ่งตอนแรกเป็นเรื่องตลกในโลกออนไลน์ที่โดนใจผู้คนนับล้านทั่วอินเดีย ได้มารวมตัวกันเป็นครั้งแรกที่เมืองหลวงของประเทศในวันเสาร์ (6 มิ.ย.) นำการเคลื่อนไหวบนโซเชียลมีเดียมาสู่การทดสอบในโลกแห่งความเป็นจริง

การประท้วงที่จันทาร์มันตาร์ ในนิวเดลี ถือเป็นการก้าวเข้าสู่การเมืองบนท้องถนนครั้งแรกของการเคลื่อนไหวนี้ หลังจากที่ครองพื้นที่บนโซเชียลมีเดียและพาดหัวข่าวมาหลายสัปดาห์ ดึงดูดผู้ติดตามออนไลน์นับล้านและได้รับการสนับสนุนอย่างกว้างขวางในหมู่คนหนุ่มสาวชาวอินเดีย

สาเหตุโดยตรงของการประท้วงในวันเสาร์คือรายงานเกี่ยวกับความไม่โปร่งใสในการสอบครั้งล่าสุด ซึ่งเป็นข่าวใหญ่ในอินเดีย สร้างความไม่พอใจให้กับนักเรียนจำนวนมาก

ชาวอินเดียส่วนใหญ่เป็นคนหนุ่มสาวหลายร้อยคนรวมตัวกันประท้วงในนิวเดลี ใกล้กับรัฐสภา บางคนถือป้ายและสวมหน้ากากแมลงสาบ

อภิเจต ดิปเก ผู้ก่อตั้งขบวนการนี้ในโลกออนไลน์ เดินทางจากสหรัฐอเมริกามาถึงกรุงนิวเดลีในเช้าวันเสาร์ (6 มิ.ย.) เพื่อเข้าร่วมการประท้วง ขณะที่ตำรวจได้วางแผงกั้นเหล็กไว้ที่บริเวณขาเข้าของสนามบินนานาชาตินิวเดลี

ดิปเก ระบุในโพสต์บนโซเชียลมีเดียหลังจากเดินทางมาถึงไม่นานว่า ตำรวจอนุญาตให้พรรคแมลงสาบจันตา หรือ CJP จัดการประท้วงได้ พร้อมเสริมว่า “แมลงสาบรวมตัวกันที่จันทาร์มันตาร์”

ผู้จัดงานของ CJP ใช้โซเชียลมีเดียเพื่อระดมผู้สนับสนุนสำหรับการเดินขบวนในวันเสาร์ โดยเรียกร้องให้รัฐมนตรีว่าการกระทรวงศึกษาธิการ ธาร์เมนดรา ปราดฮาน ลาออก ข้อเรียกร้องนี้เกิดขึ้นจากข้อโต้แย้งเรื่องความไม่โปร่งใสในการสอบเมื่อเดือนพฤษภาคม ซึ่งกลายเป็นประเด็นความไม่พอใจในวงกว้างเกี่ยวกับระบบการศึกษาของอินเดียและโอกาสในการทำงานที่จำกัด

ผู้สนับสนุนตะโกนคำขวัญต่างๆ เช่น “แมลงสาบกำลังมา ธาร์เมนดรา ปราดฮาน กำลังจะไป!” ป้ายหนึ่งเขียนว่า “รอการสอบ ที่ข้อสอบไม่รั่วไหล”

ผู้เข้าร่วมได้รับการส่งเสริมให้นำธงชาติอินเดียและหนังสือมาด้วย ซึ่งผู้จัดงานกล่าวว่าสิ่งเหล่านี้เป็นสัญลักษณ์ของสิทธิในการศึกษาและโอกาสที่เท่าเทียมกันสำหรับทุกคน ผู้จัดงานยังเรียกร้องให้ผู้ประท้วงรักษาความสงบและหลีกเลี่ยงการปะทะกับตำรวจ

“ถึงเวลาเปลี่ยนเรื่องตลกเล็กๆ นี้ให้เป็นการปฏิวัติแล้ว” บัญชีทางการของ CJP บน X โพสต์เมื่อวันศุกร์

มันซี เซห์กัล ผู้ประท้วงวัย 26 ปี กล่าวว่าการประท้วงเริ่มต้นจากประเด็นเรื่องการสอบ แต่ปัญหาที่ลึกกว่านั้นคือผู้คนไม่มีพื้นที่จะพูดหรือตั้งคำถาม

“CJP กำลังทำเช่นนั้น ดังนั้นนี่จึงเป็นสิ่งแรกที่ผู้คนสามารถเชื่อมต่อและตั้งคำถามได้” เธอกล่าว

ดิปเก กล่าว ณ สถานที่จัดงานชุมนุมว่า นี่เป็นการต่อสู้ที่ยาวนาน เราเรียกร้องให้ มีการลาออกมาเกือบหนึ่งเดือนแล้ว

ยังไม่ชัดเจนเกี่ยวกับตัวเลขผู้เข้าร่วมการประท้วง แต่เหตุการณ์นี้เป็นการทดสอบเบื้องต้นว่าขบวนการนี้จะสามารถเปลี่ยนความนิยมในโลกออนไลน์ให้กลายเป็นแรงสนับสนุนจากประชาชนในวงกว้างได้หรือไม่ โดยเฉพาะอย่างยิ่งความไม่พอใจที่เพิ่มขึ้นในหมู่คนหนุ่มสาวชาวอินเดียเกี่ยวกับเรื่องการศึกษา การจ้างงาน และโอกาสทางเศรษฐกิจ

ความท้าทายหลักอีกประการหนึ่งคือ พรรคจะรับมือกับการต่อต้านที่ขบวนการประท้วงก่อนหน้านี้เคยเผชิญภายใต้รัฐบาลของนายกรัฐมนตรี นเรนทรา โมดี ได้อย่างไร

ในช่วงทศวรรษที่ผ่านมา ทางการพยายามปราบปรามการประท้วงต่อต้านรัฐบาลของโมดี รวมถึงการชุมนุมประท้วงกฎหมายสัญชาติที่เป็นข้อถกเถียง และการประท้วงของเกษตรกรที่กินเวลานานเป็นปี ขบวนการประท้วงบางกลุ่มยังเผชิญกับการดำเนินคดีทางกฎหมายต่อผู้จัด และการจับกุมนักกิจกรรม ซึ่งนักวิจารณ์กล่าวว่าสะท้อนให้เห็นถึงความพยายามในวงกว้างของรัฐบาลภายใต้การนำของโมดีในการปราบปรามผู้เห็นต่าง

แต่ถึงแม้จะมีอุปสรรค ผู้ประท้วงก็แสดงความมองโลกในแง่ดีต่อการเปลี่ยนแปลง

“นี่คือขบวนการที่ให้ความสำคัญกับเยาวชนเป็นอันดับแรก เยาวชนคืออนาคต และเราจะทำให้แน่ใจว่าอนาคตของเรามั่นคง” สัตยา ปรากาช ยาดาฟ นักเรียนหนุ่มกล่าว

พรรคการเมืองออนไลน์นี้เติบโตอย่างรวดเร็ว
พรรค CJP เพิ่งปรากฏตัวเมื่อสามสัปดาห์ก่อน และกลายเป็นช่องทางระบายความไม่พอใจที่เกินคาด ในหมู่ผู้สนับสนุนที่เรียกตัวเองอย่างภาคภูมิใจว่า “แมลงสาบ”

ก่อนหน้านี้ ประธานศาลสูงสุดของอินเดีย สุริยา กันต์ เคยเปรียบเทียบนักวิจารณ์และเยาวชนที่ว่างงานบางส่วนว่าเหมือนแมลงสาบ ในระหว่างการพิจารณาคดีเมื่อเดือนพฤษภาคม ทำให้เกิดกระแสต่อต้านในหมู่คนหนุ่มสาวชาวอินเดียที่รู้สึกไม่พอใจ

ดิปเก นักวางแผนกลยุทธ์ด้านการสื่อสารทางการเมืองและนักศึกษาจากมหาวิทยาลัยบอสตัน ใช้คำดูถูกนั้นเป็นแรงบันดาลใจในการสร้างพรรคการเมืองล้อเลียน เพียงไม่กี่สัปดาห์หลังจากเปิดตัวเว็บไซต์และบัญชีโซเชียลมีเดีย หน้า Instagram ของ CJP ก็มีผู้ติดตามมากกว่า 22 ล้านคนแล้ว

พรรคนี้ได้เปลี่ยนแมลงสาบให้กลายเป็นสัญลักษณ์แห่งความอดทนและการแสดงออกทางการเมืองอย่างมีอารมณ์ขัน วิดีโอและมีมที่ล้อเลียนการว่างงาน การทุจริต และความล้มเหลวทางการเมืองได้รับยอดวิวหลายล้านครั้งทางออนไลน์ บัญชี CJP ล้อเลียนยังนำแมลงสาบมาใช้เป็นสัญลักษณ์ทางการเมืองและใช้มีม สโลแกนหาเสียงล้อเลียน และบทวิจารณ์เสียดสี

การสื่อสารแบบเสียดสีของขบวนการนี้ผสมผสานอารมณ์ขันแบบถ่อมตัวเข้ากับการวิพากษ์วิจารณ์ทางการเมือง ผู้สนับสนุนมักพูดติดตลกเกี่ยวกับตัวเองว่าเป็นคนว่างงาน ติดโลกออนไลน์ตลอดเวลา และถูกตัดขาดจากอิทธิพลที่มีความหมาย ภายใต้ความขบขันนั้นซ่อนเร้นการวิพากษ์วิจารณ์รัฐบาลของโมดีในวงกว้าง ซึ่งผู้สนับสนุน CJP ระบุว่าภายใต้การปกครองของโมดี ชาวอินเดียทั่วไป โดยเฉพาะคนหนุ่มสาว มีโอกาสน้อยลง

คนหนุ่มสาวในอินเดียคิดเป็นสัดส่วนมากกว่าหนึ่งในสี่ของประชากร แต่ต้องเผชิญกับโอกาสในการทำงานที่จำกัด อัตราการว่างงานที่เพิ่มขึ้น และความผิดหวังที่เพิ่มมากขึ้นกับการเมืองแบบดั้งเดิม ผู้มีสิทธิเลือกตั้งรุ่นใหม่จำนวนมากยังวิพากษ์วิจารณ์พรรค BJP ซึ่งเป็นพรรคชาตินิยมฮินดูที่ปกครองประเทศของโมดี โดยอ้างถึงความกังวลเกี่ยวกับการแบ่งขั้วทางศาสนาที่เพิ่มขึ้น ความเหลื่อมล้ำที่กว้างขึ้น และแรงกดดันทางเศรษฐกิจที่เพิ่มสูงขึ้น

ผู้ที่คลางแคลงใจต่อขบวนการเคลื่อนไหวนี้ โดยเฉพาะเหล่าผู้สนับสนุนพรรคของโมดี มองว่าปรากฏการณ์นี้เป็นเพียงกลอุบายในโซเชียลมีเดียเท่านั้น พวกเขาโต้แย้งว่าความนิยมในโลกออนไลน์ของขบวนการนี้ ไม่อาจแปรเปลี่ยนไปเป็นการระดมพลบนท้องถนน และการเติบโตอย่างรวดเร็วนี้ก็มีแนวโน้มที่จะเป็นเพียงแค่ชั่วคราว

การเติบโตของกลุ่มนี้สะท้อนให้เห็นถึงแนวโน้มที่คล้ายคลึงกันทั่วเอเชียใต้ นั่นคือขบวนการเยาวชนที่เกิดขึ้นจากสื่อสังคมออนไลน์ ซึ่งมีบทบาทสำคัญในการประท้วงต่อต้านรัฐบาล รวมถึงการลุกฮือในศรีลังกาและบังกลาเทศ และความไม่สงบในเนปาล

ที่มา เอพี