ประธานาธิบดีโดนัลด์ ทรัมป์ แห่งสหรัฐฯ เปิดเผยในวันจันทร์(15มิ.ย.) อเมริกาและอิหร่าน ได้ลงนามในข้อตกลงเบื้องต้นสำหรับยุติสงครามในอ่าวเปอร์เซีย เป็นที่เรียบร้อยแล้ว แต่ยังไม่มีการเปิดเผยรายละเอียดต่อสาธารณะ ก่อนหน้าพิธีเซ็นสัญญาอย่างเป็นทางการในเจนีวา ในช่วงปลายสัปดาห์
"ข้อตกลงผ่านการลงนามหมดแล้ว" ทรัมป์กล่าว หลังเดินทางถึงฝรั่งเศส เพื่อร่วมประชุมซัมมิตกลุ่มจี7 พร้อมระบุรองประธานาธิบดีเจดี แวนซ์ จะเข้าร่วมพิธีลงนามอย่างเป็นทางการในเจนีวาในวันศุกร์(19มิ.ย.)
ข้อตกลงนี้จะกลับมาเปิดช่องแคบฮอร์มุซ และขยายกรอบเวลาหยุดยิงเป็นเวลา 60 วัน เปิดทางสำหรับการจัดการประเด็นที่ยุ่งยากต่างๆนานา อย่างเช่นอนาคตโครงการนิวเคลียร์ของอิหร่าน ความเคลื่อนไหวที่ฉุดให้ราคาน้ำมันแตะระดับต่ำสุดนับตั้งแต่วันที่ 10 มีนาคม หรือไม่นานก่อนหน้าที่ความขัดแย้งระหว่าง 2 ฝ่าย จะแทบปิดตายเส้นทางลำเลียงน้ำมันและก๊าซธรรมชาติคิดเป็นสัดส่วน 20% ของอุปทานโลก
ทั้งนี้ข้อตกลงดังกล่าวถือเป็นก้าวย่างที่สำคัญที่สุดในการคลี่คลายความขัดแย้ง ซึ่งคร่าชีวิตผู้คนไปอย่างน้อย 7,000 ราย ส่วนใหญ่อยู่ในอิหร่านและเลบานอน และก่อความสั่นคลอนแก่ตลาดพลังงาน
อย่างไรก็ตามรายละเอียดส่วนใหญ่ในข้อตกลงนี้ ยังไม่เป็นที่เปิดเผย
พวกเจ้าหน้าที่สหรัฐฯและอิหร่าน ระบุว่าข้อตกลงดังกล่าว ท้ายที่สุดแล้วจะมอบผลประโยชน์ทางเศรษฐกิจอย่างมากมายแก่อิหร่าน ด้วยการยกเลิกมาตรการคว่ำบาตร ปลดอายัดทรัพย์สินในต่างแดน และจัดตั้งกองทุนฟื้นฟูมูลค่า 300,000 ล้านดอลลาร์ ซึ่งจ่ายโดยบรรดาชาติเพื่อนบ้านในอ่าวเปอร์เซีย
เจ้าหน้าที่สหรัฐฯ ซึ่งไม่ประสงค์เอ่ยนาม บอกว่าอิหร่านจำเป็นต้องทำตามข้อเรียกร้องของอเมริกา ด้วยการไม่มีวันสร้างอาวุธนิวเคลียร์และตัดขาดการสนับสนุนกลุ่มนักรบตัวแทนทั้งหลายอย่างเช่นฮิซบอลเลาะห์ เพื่อให้ได้มาซึ่งผลประโยชน์เหล่านั้น พร้อมเผยว่ารายละเอียดต่างๆในข้อตกลง จะมีการเปิดเผยออกมาช่วงใดช่วงหนึ่งในอีก 2 วันข้างหน้า
ดูเหมือนว่า ทรัมป์ จะประสบความสำเร็จเพียงเล็กน้อย ในสิ่งที่เขาวางเป้าหมายไว้ ครั้งที่ร่วมมือกับอิสราเอลเปิดฉากโจมตีอิหร่านในวันที่ 28 กุมภาพันธ์ ระบอบการปกครองของอิหร่านยังคงอยู่ดี ส่วนข้อเรียกร้องที่หวังให้เตหะรานรื้อถอนโครงการขีปนาวุธและยุติสนับสนุนพวกติดอาวุธในภูมิภาค อย่างเช่น ฮิซบอลเลาะห์ ก็ไม่ได้ตามที่ต้องการ
นอกจากนี้แล้วมันยังไม่ได้คลี่คลายชะตากรรมสต๊อกยูเรเนียมของอิหร่าน ขณะที่พวกเจ้าหน้าที่เตหะราน ซึ่งปฏิเสธมาตลอดว่าไม่ได้มีเจตนาสร้างอาวุธนิวเคลียร์ บอกว่าพวกเขายอมสละสต๊อกยูเรเนียมเหล่านั้นเล็กๆน้อยๆ
แม้ในข้อตกลงจะมีการยกเลิกการปิดกั้นช่องแคบฮอร์มุซโดยอิหร่าน แต่มันก็เป็นเพียงการคืนสู่สถานภาพก่อนสงคราม และบรรดาบริษัทขนส่งเผยว่าจะกลับมาเดินเรืออีกรอบ ก็ต่อเมื่อมีการรับประกันความปลอดภัยแล้วเท่านั้น
อิหร่าน บ่งชี้ว่าพวกเขายังรักษาไว้ซึ่งการควบคุมช่องแคบแห่งนี้ร่วมกับโอมาน ส่วนทางสหรัฐฯระบุว่าช่องแคบจะเปิดการสัญจรโดยไม่มีการคิดค่าผ่านทางเป็นเวลา 60 วัน และคาดว่าข้อกำหนดดังกล่าวจะเป็นส่วนหนึ่งของข้อตกลงขั้นสุดท้ายด้วยเช่นกัน
สงครามคู่ขยายระหว่างอิสราเอลกับพวกฮิซบอลเลาะห์ในเลบานอน ซึ่งได้รับการสนับสนุนจากอิหร่าน ยังคงเป็นจุดติดขัด อิหร่านบอกว่าข้อตกลงจำเป็นต้องยุติความเป็นปรปักษ์ในเลบานอนโดยสิ้นเชิง แต่ เบนจามิน เนทันยาฮู นายกรัฐมนตรีอิสราเอล ประกาศกร้าวว่าอิสราเอลจะคงทหารไว้ในทางใต้ของเลบานอนและจะสงวนไว้ซึ่งสิทธิในการตอบโต้การโจมตีของฮิซบอลเลาะห์
"อิหร่านต้องการให้เราถอนตัวออกไป แต่ผมยืนหยัดอย่างแน่วแน่" เนทันยาฮูกล่าว พร้อมยอมรับว่าเขาและทรัมป์มีความเห็นแตกต่างกันเกี่ยวกับความขัดแย้ง
เจ้าหน้าที่สหรัฐฯรายหนึ่งอ้างว่าการถอนตัวของอิสราเอลออกจากเลบานอน ไม่ได้เป็นหนึ่งในเงื่อนไขของข้อตกลง อย่างไรก็ตามแหล่งข่าวด้านความมั่นคงบอกว่าการสู้รบลดอุณหภูมิลงไปแล้ว หลังมีการแถลงข้อตกลงระหว่างอเมริกากับอิหร่าน แม้ยังไม่หยุดลงโดยสิ้นเชิง
อับบาส อารากชี รัฐมนตรีต่างประเทศของอิหร่าน เผยว่าการโจมตีของอิสราเอลต้องหยุดลงในทันที
ในทางลับแล้ว เจ้าหน้าที่อิสราเอลมองข้อตกลงระหว่างสหรัฐฯกับอิหร่านในแง่ลบ โดยเจ้าหน้าที่ระดับสูงรายหนึ่งเปิดเผยกับรอยเตอร์สโดยไม่ประสงค์เอ่ยนาม ระบุว่าข้อตกลงนี้ "เลวร้ายสำหรับอิสราเอล" และทั่วทั้งรัฐบาลไล่ตั้งแต่เนทันยาฮูลงมา ก็มีคำประเมินไปในทิศทางดังกล่าวเช่นกัน
(ที่มา:รอยเตอร์ส)