เอเอฟพี - หน่วยงานติดตามสถานการณ์ความขัดแย้งระบุว่ามีผู้เสียชีวิตจากทุกฝ่ายในพม่ามากกว่า 100,000 คน นับตั้งแต่การรัฐประหารเมื่อ 5 ปีก่อน ที่จุดชนวนให้เกิดสงครามกลางเมือง
กองทัพโค่นล้มรัฐบาลที่มาจากการเลือกตั้งของอองซานซูจีในเดือนก.พ. 2564 ควบคุมตัวผู้ชนะรางวัลโนเบลสาขาสันติภาพและยุติการทดลองปกครองประเทศด้วยระบอบประชาธิปไตยที่ดำเนินมาได้หนึ่งทศวรรษ
การประท้วงต่อต้านการรัฐประหารถูกปราบปรามโดยกองกำลังความมั่นคง แต่นักเคลื่อนไหวได้ออกจากเมืองไปจัดตั้งกลุ่มกองโจรเรียกร้องประชาธิปไตย ต่อสู้เคียงข้างกองกำลังติดอาวุธชนกลุ่มน้อยที่ต่อต้านการปกครองส่วนกลางมาอย่างยาวนาน
ข้อมูลล่าสุดจากกลุ่มสังเกตการณ์ Armed Conflict Location & Event Data (ACLED) ที่รวบรวมรายงานความรุนแรงจากสื่อระบุว่ามีผู้เสียชีวิตจากความขัดแย้ง 100,114 คน นับตั้งแต่เกิดการรัฐประหาร
แม้ไม่มีตัวเลขผู้เสียชีวิตอย่างเป็นทางการ แต่ผู้เชี่ยวชาญมองว่าสงครามกลางเมืองที่ดำเนินมานานถึงครึ่งทศวรรษนี้เป็นความขัดแย้งที่ร้ายแรงที่สุดในเอเชีย
“ความเจ็บปวดนี้ไม่มีที่สิ้นสุด ฉันเสียใจและโกรธแค้นมาก จนไม่รู้จะโกรธอย่างไรแล้ว แต่ก็ทำได้เพียงแค่ปลอบใจตัวเองด้วยการยอมรับว่าคงเป็นชะตากรรม” เต็ง เอ นู อายุ 49 ปี ที่สามีของเธอเสียชีวิตจากการโจมตีทางอากาศในรัฐยะไข่เมื่อเดือนที่แล้ว กล่าว
พล.อ.อาวุโส มิน อ่อง หล่าย ปกครองพม่าเป็นเวลา 5 ปี หลังจากการรัฐประหาร ก่อนที่จะเกษียณจากกองทัพเพื่อเข้ารับตำแหน่งประธานาธิบดีพลเรือนในเดือนเม.ย. หลังจากการเลือกตั้งที่ถูกจำกัดอย่างมาก และถูกกลุ่มติดอาวุธขัดขวางในดินแดนที่พวกเขาควบคุม ขณะที่พรรคการเมืองของซูจีก็ถูกกีดกัน
ผู้สังเกตการณ์ประชาธิปไตยมองว่าการเลือกตั้งครั้งนี้เป็นเพียงละครตบตาเพื่อปรับภาพลักษณ์การปกครองของพล.อ.อาวุโส มิน อ่อง หล่าย และกลุ่มติดอาวุธได้ปฏิเสธข้อเรียกร้องของเขาเรื่องการเจรจาสันติภาพครั้งใหม่ โดยมองว่าเป็นกลอุบายที่ไม่จริงใจ เพื่อฟอกภาพลักษณ์ของเขาในต่างประเทศ
“ถ้าไม่มีการรัฐประหาร เด็กๆ ก็จะได้เรียนหนังสือ” ชายคนหนึ่งจากเมืองมิตชาย ภาคมะเกว กล่าว ซึ่งลูกชายวัยรุ่นของเขาเพิ่งถูกฆ่าตายเมื่อไม่นานนี้
เขากล่าวว่าลูกชายของเขาเสียชีวิตในการต่อสู้หลังหนีออกจากบ้านไปร่วมรบกับกลุ่มติดอาวุธเรียกร้องประชาธิปไตย
“เรายังไม่มีโอกาสได้ทำพิธีศพตามพุทธศาสนาเลยด้วยซ้ำ ปืนใหญ่ระดมยิงอย่างหนัก” ชายคนเดิม กล่าว
สหประชาชาติระบุว่า มีผู้พลัดถิ่นภายในพม่ามากกว่า 3.7 ล้านคน และมากกว่า 1 ใน 5 เผชิญกับภาวะขาดแคลนอาหารอย่างรุนแรง ขณะที่ประเทศกำลังถอยหลังเข้าสู่ความยากจน
ในเมืองใหญ่ที่สุดอย่างย่างกุ้ง ความรุนแรงอาจเกิดขึ้นในรูปแบบของการลอบสังหารเป็นครั้งคราว
พื้นที่อื่นๆ ถูกทำลายด้วยสงครามที่ยืดเยื้อหรือถูกโจมตีทางอากาศทุกวันโดยเครื่องบินรบที่จีนและรัสเซียจัดหาให้กองทัพ
พม่าเป็นพื้นที่ที่ได้รับผลกระทบจากความขัดแย้งมากเป็นอันดับ 2 ของโลกเมื่อปีที่แล้ว ตามรายงานของ ACLED เป็นรองเพียงดินแดนปาเลสไตน์เท่านั้น
ACLED ได้บันทึกกลุ่มติดอาวุธที่แตกต่างกันมากกว่า 1,200 กลุ่มในสงครามกลางเมือง โดยเรียกว่าเป็นความขัดแย้งที่แตกแยกย่อยมากที่สุดในโลก
“มันร้ายแรง เป็นอันตรายต่อพลเรือน ความขัดแย้งได้แพร่กระจายไปทั่วทั้งประเทศ” ซู มอน นักวิเคราะห์อาวุโสของ ACLED กล่าว
พลวัตของความขัดแย้งเปลี่ยนไปในบางครั้งและเอื้อประโยชน์ต่อทั้งสองฝ่าย
การโจมตีร่วมกันของกลุ่มติดอาวุธบางกลุ่มที่เริ่มต้นขึ้นในช่วงปลายปี 2566 ทำให้พวกเขารุกคืบอย่างมาก เข้าใกล้เมืองมัณฑะเลย์ ที่เป็นเมืองใหญ่อันดับสองของประเทศ โดยมีการคาดการณ์ว่าพวกเขาอาจยึดเมืองหลวงเก่าแห่งนี้ได้
แต่ผู้เชี่ยวชาญกล่าวว่าสถานการณ์ได้พลิกกลับมาอยู่ฝั่งกองทัพ หลังจากจีนให้การสนับสนุนกองทัพอยู่เบื้องหลัง และกองกำลังชนกลุ่มน้อยที่ทรงอิทธิพลที่สุดสองกลุ่มได้ลงนามในข้อตกลงหยุดยิงที่ได้รับการสนับสนุนจากปักกิ่ง
ในเดือนก.พ. 2567 กองทัพได้บังคับใช้กฎหมายเกณฑ์ทหาร โดยมีเป้าหมายเพื่อเสริมกำลังพลด้วยการบังคับเกณฑ์พลเมือง 50,000 คน
“ทหารเกณฑ์เหล่านี้ทำอะไรไม่ได้เลย เหมือนกับว่าพวกเขาถูกส่งไปตาย” อดีตทหารเกณฑ์คนหนึ่งที่หนีทัพหลังจากประจำการอยู่ในแนวหน้ากล่าว
“ถ้าคุณไม่ตายในที่หนึ่ง พวกเขาก็จะส่งคุณไปอีกที่หนึ่ง” ชายวัย 20 ปีกล่าว โดยขอไม่เปิดเผยชื่อด้วยเหตุผลด้วยความปลอดภัย
สงครามนี้ยังส่งผลกระทบไปถึงต่างประเทศ ที่ทำให้ค่ายผู้ลี้ภัยในประเทศเพื่อนบ้านอย่างไทยและบังกลาเทศเต็มไปด้วยผู้ลี้ภัยและกลายเป็นแหล่งบ่มเพาะอาชญากรรมข้ามชาติ
กลุ่มติดอาวุธทุกฝ่ายต่างกอบโกยผลกำไรจากการผลิตยาเสพติดที่เฟื่องฟูทั้งเฮโรอีนและยาบ้า หน่วยงานสังเกตการณ์ระบุ ขณะเดียวกันพื้นที่ชายแดนของพม่าที่ปกครองอย่างหลวมๆ ก็ได้กลายเป็นแหล่งที่ตั้งของศูนย์หลอกลวงออนไลน์ ที่มักดำเนินการจากฐานที่มั่นที่ได้รับการคุ้มครองจากกลุ่มติดอาวุธ.
